Sigortacılık literatüründe “yürürlük” veya “geçerlilik” ile eş anlamlı kullanılan meriyet kavramı; teknik olarak prim ödemelerinin aksatılması nedeniyle iptal edilen bir sigorta poliçesinin, sigortalının belirli bir süre içinde başvuruda bulunması şartıyla yeniden işlerlik kazanmasını ifade eder. Sektörde “meriyete alma” olarak da bilinen bu işlem, poliçenin iptal öncesi durumuna otomatik olarak dönmesi anlamına gelmez. Bu süreç, sigortalının teminatsız kaldığı dönemi sonlandırmayı amaçlasa da, sigorta şirketinin yeni risk değerlendirmelerine ve ek şartlarına tabi olan resmi bir prosedürdür.
Meriyet Nedir ve Nasıl İşler?
Sigorta primi, poliçede vadedilen teminatların karşılığı olarak sigorta ettirenin ödemekle yükümlü olduğu bedeldir. Bu bedeller aylık taksitler veya yıllık peşin ödemeler şeklinde planlanabilir. Ancak primlerin poliçede belirtilen vadede ve tanınan ek süreler içinde ödenmemesi, poliçenin iptal edilmesine ve teminatın durmasına yol açar. İşte bu iptal aşamasından sonra, sigortalının yasal olarak belirlenen süre zarfında sigorta şirketine başvurarak poliçesini yeniden canlandırmasına meriyet denir.
Bu süreç, basit bir onay işleminden ziyade yeni bir değerlendirme aşamasıdır. Sigorta şirketi, poliçeyi tekrar yürürlüğe almadan önce sigortalıdan ek şartlar talep etme hakkına sahiptir. Özellikle sağlık sigortalarında kişinin güncel sağlık durumunun tespiti için yeniden muayene ve tetkikler istenebilirken, hayat sigortalarında risk değerlendirmesi güncellenebilir. Ayrıca şirketin, geçen süreye ve artan riske bağlı olarak ek prim veya prim farkı talep etmesi de sürecin olağan bir parçasıdır.
Prim Ödemelerinin Aksaması ve Risk Profili
Prim ödemelerinin zamanında yapılmaması, sigortalı için sadece poliçenin iptali ile sınırlı kalan bir durum değildir; aynı zamanda sigorta geçmişini ve risk profilini de olumsuz etkileyen bir faktördür. Ödeme aksaklığı yaşandığında sigorta şirketleri öncelikle sigortalıya prim borcunu hatırlatan bir uyarı gönderir ve ek süre tanır. Bu süre sonunda ödeme yapılmazsa poliçe iptal edilir ve teminatlar askıya alınır.
Meriyet başvurusu ile poliçe geri getirilse dahi, geçmişteki ödeme düzensizlikleri sigortalının sicilinde bir risk unsuru olarak kalır. Bu durum, ilerleyen dönemlerde poliçe yenilenirken primlerin yükselmesine, sunulan teminatların daraltılmasına veya bazı ek avantajların kaybedilmesine neden olabilir. Dolayısıyla tek bir primin gecikmesi bile sigortalının uzun vadeli sigorta maliyetlerini artırabilir.
Meriyet Başvuru Süreci ve Zamanlama
Meriyet işlemlerinin nasıl ve ne zaman yapılacağı, genellikle poliçenin “Özel Şartlar” bölümünde detaylandırılır. Sektör genelinde aksi belirtilmedikçe, poliçenin iptal tarihinden itibaren sigortalıya tanınan başvuru süresi genellikle 30 gündür. Süreç, poliçenin ödemesizlik nedeniyle iptal edilmesiyle başlar. Sigortalı, tanınan bu süre içinde sigorta şirketine yazılı olarak başvuruda bulunur, gerekli meriyet formlarını doldurur ve talep edilen belgeleri sunar.
Başvurunun ardından sigorta şirketi bir risk değerlendirmesi yapar. Gerekli görülmesi halinde ek prim ödemesi veya sağlık tetkikleri talep edilir. Şirketin onayı ile birlikte poliçe yeniden yürürlüğe girer. Ancak belirlenen yasal sürenin kaçırılması durumunda, eski poliçeyi canlandırmak mümkün olmaz ve sigortalının tamamen yeni bir sigorta sözleşmesi yapması gerekir.
Meriyetin Önemi
Meriyet, prim ödemeleri nedeniyle iptal edilen bir poliçenin, sigortalının iradesi ve şirketin onayı ile hayata döndürülmesidir. Ancak bu işlem otomatik bir hak değil, karşılıklı mutabakata dayalı teknik bir süreçtir. Sigorta şirketlerinin ek şartlar ve prim farkları talep edebileceği bu süreçte, sigortalının en büyük kaybı risk profilinin zedelenmesi olabilir. Prim ödemelerindeki istikrar, sadece poliçenin devamlılığını sağlamakla kalmaz, aynı zamanda sigortalının gelecekteki maliyet avantajlarını ve kapsamlı teminat haklarını da korur.