Sigortacılıkta en hassas ve hayati konulardan biri olan maluliyet; kaza, hastalık, saldırı veya doğal afet gibi beklenmedik olaylar sonucunda kişinin vücut bütünlüğünün bozulması ve buna bağlı olarak işlev kaybı yaşaması durumunu ifade eder. Bu kavram sadece tıbbi bir sakatlanmayı değil, aynı zamanda kişinin çalışma gücünü ve günlük yaşam fonksiyonlarını kaybetmesiyle ortaya çıkan ekonomik yoksunluğu da kapsar. Ferdi Kaza, Hayat, Sağlık ve Sorumluluk sigortaları gibi birçok branşta temel teminat olarak sunulan maluliyet, sigortalının tedavi giderlerini karşılamanın ötesinde, gelir kaybını telafi ederek yaşam standartlarını korumayı hedefler.
Maluliyet Nedir ve Sigortacılıktaki Yeri
Maluliyet, sigorta süresi devam ederken gerçekleşen bir riziko neticesinde sigortalının fiziksel veya fonksiyonel yeteneklerini yitirmesi halidir. Sigorta poliçelerinde bu durum, yalnızca uzuv kaybı veya fizyolojik hasar olarak değil, kişinin “ekonomik faaliyette bulunma yeteneğinin kaybı” olarak değerlendirilir. Yani bir piyanistin elini kaybetmesi ile bir masa başı çalışanının ayağını kırması, maluliyetin yarattığı ekonomik etki açısından farklı sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle maluliyet oranları keyfi olarak değil, tam teşekküllü sağlık kurulları tarafından düzenlenen resmi raporlar ve yasal mevzuatta yer alan cetveller esas alınarak tespit edilir.
Sigortacılıkta Maluliyet Türleri
Uygulamada maluliyet, hasarın derecesine ve süresine göre dört ana kategoride ele alınır. İlk ve en ağır kategori olan Tam Maluliyet; kişinin kaza veya hastalık sonucu kendi başına yaşamını sürdüremeyecek duruma gelmesi, çalışma gücünü tamamen ve geri dönüşsüz biçimde kaybetmesi halidir. Bu durumda sigortalı ekonomik bağımsızlığını yitirir ve genellikle sürekli bakıma muhtaç hale gelir.
Buna karşılık Kısmi Maluliyet, vücudun belirli bir bölümünde veya işlevinde kayıp yaşanması durumudur. Örneğin bir parmağın, gözün veya işitme yetisinin kaybedilmesi kısmi maluliyet kapsamında değerlendirilir. Kişi tamamen iş göremez hale gelmese de performansında ve yaşam kalitesinde düşüş yaşanır. Süreç açısından bakıldığında ise iyileşme ihtimali olan, ameliyat sonrası nekahet dönemi veya alçılı tedavi süreçleri Geçici Maluliyet olarak adlandırılırken; tıbbi olarak iyileşme umudu kalmayan ve ömür boyu sürecek hasarlar Kalıcı Maluliyet sınıfına girer.
Maluliyet Teminatı Sunan Sigorta Branşları
Maluliyet riski, sigorta ekosisteminde geniş bir yelpazede teminat altına alınır. Hayat Sigortaları, vefat teminatının yanı sıra poliçe süresi içinde gerçekleşen tam veya kısmi maluliyet hallerinde sigortalıya tedavi giderleri ve gelir kaybı desteği sunar. Ferdi Kaza Sigortaları ise trafik kazası, düşme veya yanma gibi ani ve harici olaylara odaklanarak, kaza sonucu oluşan maluliyetlerde toplu tazminat ödemesi yapar. Ayrıca Sorumluluk Sigortaları kapsamında, sigortalının kusuruyla üçüncü bir şahsın malul kalmasına neden olması durumunda, mağdur tarafın maddi tazminat hakları ve bakım giderleri poliçe tarafından karşılanır.
Maluliyetin Önemi ve Tazminat Süreci
Maluliyet tazminatının hesaplanması; sağlık kurulu raporundaki maluliyet oranı, poliçe limitleri, sigortalının yaşı ve mesleği gibi aktüeryal kriterlere dayanır. Bu süreç, kişinin yaşadığı travmanın mali karşılığını belirleyerek geleceğini güvence altına almayı amaçlar.
Özetle maluliyet teminatı; kaza veya hastalık sonucu bedensel ve ekonomik bütünlüğünü kaybeden bireyin, hayata tutunmasını sağlayan en önemli finansal dayanaktır. Tam, kısmi, geçici veya kalıcı olması fark etmeksizin, maluliyet durumunda devreye giren sigorta, yüksek tedavi maliyetleri ve gelir kesintisi karşısında sigortalıyı ve ailesini koruyan stratejik bir güvencedir.