Sigortacılık dünyasının en temel kavramlarından biri olan hasar; poliçe ile güvence altına alınmış bir varlık, kişi veya menfaat üzerinde meydana gelen maddi ya da manevi zararları ifade eder. Gerek bireysel sigorta ürünlerinde gerekse ticari poliçelerde hasarın doğru tanımlanması ve sürecin şeffaf bir şekilde yönetilmesi, sigortacılık sisteminin işleyişi açısından kritik önem taşır. Sigorta poliçesindeki teminat yapısı, gerçekleşen rizikonun niteliği ve hasar ihbar sürecinin doğruluğu, meydana gelen zararın sigorta şirketi tarafından karşılanıp karşılanmayacağına doğrudan etki eden faktörlerdir.
Hasar Nedir ve Kapsamı Nelerdir?
Hasar, en genel tanımıyla bir varlığın poliçede belirtilen risklerden biri nedeniyle zarar görmesi sonucu ortaya çıkan kayıplardır. Ancak sigortacılık tekniğinde her zarar otomatik olarak hasar niteliği taşımaz. Sigortalının tazminat talep edebilmesi için, gerçekleşen olayın poliçede “teminat altına alınmış bir riziko” kapsamında olması gerekir. Yani zarar, poliçede tanımlanmış şartlar altında gerçekleştiğinde teknik olarak hasar vasfı kazanır.
Bu kavram oldukça geniş bir yelpazeyi kapsar. Araç kazaları sonucu oluşan göçükler, yangın veya sel felaketlerinde konutlarda meydana gelen yapısal bozulmalar, nakliyat sırasındaki emtia kayıpları veya elektronik cihazların arızalanması “Maddi Hasar” kategorisinde değerlendirilir. Öte yandan, ferdi kaza sonrası oluşan sakatlık durumları, iş göremezlik halleri veya üçüncü şahısların talep ettiği manevi tazminatlar “Manevi veya Bedeni Hasar” başlığı altında ele alınır.
Hasar Süreci Nasıl İşler?
Bir hasar meydana geldiğinde, sigortalı ile sigorta şirketi arasındaki sürecin sağlıklı ilerlemesi için belirli prosedürlerin adım adım takip edilmesi gerekir. Süreç, sigortalının hasarı fark etmesiyle başlar. Sigortalı, hasarı öğrendiği tarihten itibaren en geç 5 gün içinde durumu sigorta şirketine bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirim telefon, mobil uygulama veya acente kanalıyla yapılabilir. İhbar sırasında poliçe numarası, hasarın tarihi, oluş şekli ve tahmini tutarı gibi temel bilgilerin iletilmesi dosyanın açılması için zorunludur.
Dosya açıldıktan sonra sigorta şirketi, hasarın boyutuna ve türüne göre bir eksper ataması yapar. Küçük ölçekli bazı hasarlarda şirket içi teknik ekipler inceleme yapabilirken; yangın, nakliyat veya büyük konut hasarlarında bağımsız eksper görevlendirilmesi zorunludur. Eksper, olay yerinde inceleme yaparak hasarın poliçe kapsamında olup olmadığını raporlar. Bu raporun ardından sigorta şirketi, trafik kazası tespit tutanağı, itfaiye raporu veya faturalar gibi ek belgeleri talep ederek dosyanın tekemmül etmesini sağlar. Son aşamada ise poliçe limitleri, muafiyetler ve kusur oranları dikkate alınarak tazminat tutarı hesaplanır ve sigortalıya ödeme yapılır.
Hasar İhbarında Gerekli Evraklar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Hasar ihbarı yapılırken sürecin tıkanmaması adına doğru bilgi ve belge akışı hayati önem taşır. Sigorta şirketleri standart olarak poliçe numarası, sigortalı kimlik bilgileri, hasarın detaylı açıklaması, olay yeri fotoğrafları ve eksperin inceleme yapacağı adres bilgilerini talep eder. Branş bazında ise trafik raporu, alkol raporu veya yangın raporu gibi spesifik belgelerin de dosyaya eklenmesi gerekir.
Bu süreçte sigortalının tazminat hakkını kaybetmemesi için dikkat etmesi gereken en önemli husus, yasal bildirim sürelerine uymaktır. Ayrıca sigortalının, hasar meydana geldikten sonra zararı artırıcı davranışlardan kaçınması ve “zararı azaltma yükümlülüğü” çerçevesinde hareket etmesi beklenir. Örneğin, su basan bir evde elektriğin kesilmesi veya kaza sonrası aracın güvenli bir noktaya çekilmesi bu yükümlülüğün bir parçasıdır. Teminat dışı hallerin (örneğin kasko poliçesinde mekanik arızaların) tazmin edilmeyeceği de unutulmamalıdır.
Sigorta Branşlarına Göre Hasar Örnekleri
Hasar kavramı her branşta farklı şekillerde tezahür eder. Araç sigortalarında (Kasko ve Trafik) çarpma, çarpılma, cam kırılması veya anahtar kaybı gibi durumlar hasar olarak nitelendirilirken; konut ve iş yeri sigortalarında yangın, dahili su baskını veya makine kırılması ön plana çıkar. Sağlık sigortalarında hasar kavramı tedavi masrafları ve ameliyat giderleri olarak karşımıza çıkarken, nakliyat sigortalarında ise yükleme-boşaltma hasarları veya taşıma sırasındaki emtia kayıpları tazminat konusunu oluşturur.
Hasar Yönetiminin Önemi
Hasar, sigortacılık sisteminin varlık nedenidir ve poliçede tanımlanan riskin somutlaştığı andır. Sigortalı açısından sürecin en kritik noktası, hasarın gerçekleşmesini takiben 5 iş günü içinde ihbarın yapılması ve belgelerin eksiksiz sunulmasıdır. Sigorta şirketi, eksperler aracılığıyla hasarı şeffaf bir şekilde değerlendirir ve poliçe limitleri dahilinde ödeme yaparak sigortalının mali kaybını telafi eder.
Doğru yönetilen bir hasar süreci; sigortalıyı finansal yıkımdan korurken, sigorta şirketinin de güvenilirliğini pekiştirir. Dolayısıyla hasar yönetimi, sadece bir para transferi işlemi değil, sigorta sisteminin sürdürülebilirliğini sağlayan en önemli operasyonel süreçtir.